Pani Iga Świątek czyli jak znaleźć własny mit, gdy pojawia się cień a projekcje kibiców ogromne są...

 Kilka refleksji o psychodynamicznym tle uprawiania sportu, rodzicach młodych sportowców, ekipach, działaczach, kibicach - a zwłaszcza ich oczekiwaniach oraz projekcjach i ZAWODACH, gdy projekcje i oczekiwania się nie realizują za pomocą młodej sportowczyni ...

O pieniądzach za pracę nad indywiduacją, pracy wewnętrznej i Robercie Jo...

Postanowiłem dla moich czytelników bloga (i nie tylko) przełożyć fragmenty – zwłaszcza początek znakomitej pozycji Roberta A. Johnsona pt. „Inner Work” („Praca wewnętrzna”). Moją najgłębszą motywacją do tego przekładu jest opowieść o tym, jak Robert Johnson (czy ktoś w grupie osób) zapytał swego czasu Junga, czy ludzkość ma jeszcze szanse (na przetrwanie). Na co Jung odrzekł: „Tak, jeśli dostatecznie dużo osób będzie stosować pracę wewnętrzną”. Jeśli uda ci się prawidłowo stosować metody pracy wewnętrznej, które szanują i doceniają energie płynące z głębin oceanu nieświadomości, to z odpowiednią miarą skromności będziesz zdolny/a do samodzielnego rozwoju i będzie to zgodne z potencjałem z jakim przyszedłeś/przyszłaś na ten świat. Taki rozwój stanie się twoją DROGĄ i twoją ścieżką indywiduacji wolną od wpływów osób z zewnątrz (jak terapeuta czy guru). linki o których wspominam (jak nieświadomość "rządzi"): http://robertpalusinski.blogspot.com/... https://www.blogger.com/%20http://rob... http://robertpalusinski.blogspot.com/...

Medytacja nad obrazem bądź symptomem może być koanem Zen

czyli nowy krótki filmik :) 

O tym jak Jung medytował na obrazem (imago) czekając na wgląd, o tym jak Mindell Arnold medytował nad obszarem ciała (imago) czekając na wgląd i o tym jak czynili to "inni" :)

o czym:

 📖 Śledzenie rozwoju psychologii jungowskiej i powiązanych nurtów, gdzie autorzy odkrywają idee Junga na nowo lub czerpią inspirację z archetypów.

- [01:15] 👨‍🏫 Arnold Mindel, analityk jungowski, szkolił się w latach 60., pracował w Instytucie Junga w Zurychu jako training analist.

- [02:23]🤝 Bliska współpraca Mindela z Marie-Louise von Franz (pomoc w matematyce i fizyce przy "Number and Time") oraz Barbarą Hannah.

- [03:58] 🧠 Mindel stworzył psychologię zorientowaną na proces, rozwijając idee Junga równolegle z pracą w Instytucie.

- [04:28] 💪 Zastosował techniki Junga (analizę, amplifikację) do doświadczeń ciała, idąc dalej niż Jung w pracy z ciałem jako nośnikiem cienia.

- [05:32] 🌙 Amplifikacja obrazów ze snów (imago) – wzmocnienie bez interpretacji, wystarczy medytacja nad imago.

- [06:10] 📜 Cytat Junga (CW VII, §402, 1947): "Obraz i znaczenie są identyczne; gdy obraz nabiera kształtu, znaczenie się klaruje bez interpretacji".

- [07:14] 🧘 Medytacja nad imago ze snu jak koan zen – długie przebywanie z obrazem ujawnia jego sens, początek aktywnej imaginacji.

- [08:11] 🩹 Mindel przełożył to na ciało: "Symptom i jego znaczenie identyczne" – amplifikacja symptomu fenomenologicznie objawia przekaz.

- [09:02] 👁️ Uważna amplifikacja doświadczeń ciała (procepcja, wizja, dźwięk, ruch) – ciało ma swoje imago jak sny.

O Depresji i niewalce z depresją, czyli alternatywnie o depresji ...

Dlaczego rodzi się coraz mniej dzieci - czyli

o mądrości i wpływach nieświadomości zbiorowej na planecie Gaja

i O lamentach nie_rodzenia w kontekście kapitalizmu: 

Wiele lat temu (już ze 20) w jednej z niemieckich wiosek ekologicznych zapoznałem się z ideą "degrowth movement", która polega na konsumpcji zrównoważonej i ograniczonej do faktycznych potrzeb - czyli rozważnego nabywania towarów, zwłaszcza nowych i re_nowa_cji starszych ...

Idee te, choć już długo obecne w alternatywnych mniejszościach, nie znalazły większego wsparcia "na powierzchni", że tak powiem.

Nie mniej jednak tak się realizują w undergroundzie oraz w nieświadomości zbiorowej.

Dzisiaj to do mnie dotarło i zaraz będzie o tym w jaki sposób.

Dominujący system kapitalistyczny oparty jest na iluzji ciągłego "wzrostu" wszystkiego: PKB, bogactwa, kursu akcji, liczby sprzedanych towarów i rodzonych ludzi=konsumentów! To jeden wielki balon lub nadmuchiwana bańka.

Współistniejący z nim system kapitałowy bankowo-giełdowy może istnieć jedynie w warunkach ciągłego "wzrostu" [PKB, konsumpcji itp.] [bo pożycza kasę "na procent"]

Na dłuższą metę jest to jest iluzja, bo na ograniczonej planecie niemożliwy jest nieograniczony czy nieskończony "wzrost".

Perspektywa mniejszej populacji uruchamia logiczną i nieuniknioną konsekwencję de_wzrostu, mniejszej konsumpcji, czyli zakupów/wydatków!

Mniejsze zakupy unieważniają dotychczasowy system oparty na "wzroście"!

To stąd bierze się rozpacz, płacze i jęki oraz biadolenie nad mniejszą i w konsekwencji zbyt małą liczbą przyszłych konsumentów rodzonych przez kobiety. ...

Mniej konsumentów = mniejsza konsumpcja/wydatki!

Nie będzie komu inwestować w akcje i obligacje ...

Nie będzie kredytobiorców.

Nadmiar pustych mieszkań wywoła nie tylko upadek branży budowlanej, ale i spadek cen mieszkań/nieruchomości, co dodatkowo wykończy bankom zabezpieczenia niespłaconych hipotek ...

Banki oparte na dotychczasowym (lichwiarskim) modelu biznesowym - upadną.

Idea de_wzrostu (degrowth), która de facto zakiełkowała już 60 lat temu wraz z Raportem Klubu Rzymskiego ("Granice Wzrostu") i z ruchem kontrkultury (hippisowskim) nie przedarła się do szerszej świadomości, bo jest niemedialna, a przede wszystkim jest antykapitalistyczna.

A jednak i tak się realizuje właśnie TERAZ w formie zmniejszającej się populacji! Mniej ludzi = mniejsza konsumpcja = mniejsza produkcja = ujemny wzrost.

Patrząc na to, co napisałem powyżej - zadaj sobie pytanie: komu najbardziej zaszkodzi mniejsza liczba przyszłych "konsumentów" ?

"Kto" najbardziej biadoli nad faktem niskich urodzin?

"Kto" jest przerażony ujemnym wzrostem i przyszłymi spadkami cen?

Przypomnę, że w 1900 roku Polaków było kilkanaście milionów i nikt nie płakał, że to tragedia, czy jakaś depopulacja ! Sto lat wcześniej Polaków było jeszcze o połowę mniej ...

Do tej właśnie wizji trzeba się aktywnie, a nawet wyprzedzająco dostosować i zapomnieć o dyktaturze paradygmatu nieskończonego wzrostu oraz dotychczasowego systemu kapitalistycznego.

Kiedy uświadomimy sobie obecność "degrowth movement" (który obecnie manifestuje się spadkami narodzin), zobaczymy jak uderza w podwaliny (i rację) bytu obecnego konceptu kapitalistycznego. To dlatego dominuje narracja oraz wrażenie, że "nie ma alternatyw", że "trzeba rodzić więcej" a z ludźmi (zwłaszcza z kobietami) coś jest "nie tak" - popsuli się .

Przy okazji:

Wyobraź sobie, że z naszych podatków rząd NIE dotuje kupowania nowych samochodów elektrycznych (i innych sprzętów/domów) ale ich remont i odnawianie !!!

Taki "degrowth" miałby też fajne przełożenie na otoczenie zagraniczne oraz - przede wszystkim - na ekologię. Np. opłacalne byłoby naprawianie i dłuższa ekploatacja (z DOTACJAMI oczywiście !) starszych samochodów (czy podobnych sprzętów), zamiast kupowania nowych - zwłaszcza chińskich itd.

Numinosum czyli świętość na święta !

Jung potrzebował słowa, które opisywałoby intensywne, przekształcające doświadczenie psychiczne, nieobciążone konfesyjnymi konotacjami takich pojęć jak "Bóg", "duch" czy właśnie "świętość". Numinosum było idealne – wskazywało na jakość doświadczenia, a nie na jego teologiczną interpretację. W słynnym liście do P.W. Martina Jung pisze: „Zawsze wydawało mi się, że prawdziwymi kamieniami milowymi są pewne symboliczne wydarzenia o silnym wydźwięku emocjonalnym. Ma Pan całkowitą rację, głównym przedmiotem mojej pracy nie jest leczenie nerwic, lecz raczej stosunek do numinosum. Faktem jest, że podejście do numinosum jest prawdziwą terapią a w miarę jak człowiek osiąga doświadczenia numinosum, uwalnia się od przekleństwa patologii. Nawet sama choroba nabiera charakteru numinosum”. (Jung, Listy, t. 1: s. 377) [w opowieści pomyłkowo przypisałem do innego listu :( ...] Jung, szukał pojęcia opisującego fakt doświadczalny, a nie doktrynę. Odkrył, że treści wypływające z nieświadomości zbiorowej – zwłaszcza archetypy – posiadają tę właśnie numinotyczną, przejmującą moc, która "chwyta" lub bierze w possadanie jednostkę (jak czytamy w pierwszym cytacie). Pierwszy raz zastosował to pojęcie, żeby opisać właśnie ten psychologiczny fenomen: autonomię i przytłaczającą lub pochłaniającą siłę treści archetypowych. Dla Junga numinosum nie było jedynie ciekawostką religioznawczą, ale "niezbędnym warunkiem pełni i zdrowia psychicznego". Bez doświadczenia numinosum życie staje się "płaskie", zredukowane do wymiaru racjonalnego, materialnego i kontrolowanego przez ego. Jak podkreśla Jung w cytacie ze "Wspomnień, snów, myśli", człowiek pozbawiony poczucia tajemnicy, niewytłumaczalności i "nieoczekiwanego" traci coś fundamentalnego. To Numinosum wypełnia życie "czymś bezosobowym", większym od nas samych, nadając mu głębszy, transpersonalny wymiar.

Refleksja o przesileniu zimowym 21.12.2025

Wspominając Junga rozmowa z J. Hendersonem przy okazji jego setnych urodzin

Wywiad z Dr Joseph Henderson (1903-2007) w wieku 100 lat: "Refleksje i dziedzictwo"

W wywiadzie Henderson rozważa liczne zmiany technologiczne, które zaszły na przestrzeni jego życia. Zaznacza znaczenie obrazowania symbolicznego w sztuce, snach i wzorcach kulturowych oraz opisuje, jak wyłoniła się jego koncepcja Nieświadomości Kulturowej. Stanowi to unikatowy wkład w rozwój teorii psychologii analitycznej. Zwraca uwagę na długo ukrytą w kulturze zachodniej historię wartości i symboli związanych z naturą kobiecej świadomości i duchowości, odnosząc je do niedawnych tendencji w literaturze popularnej. Podkreśla, że obrazy wyrażane w snach, sztuce i ekspresji kulturowej są niezbędne do trafnej interpretacji tego, co dzieje się w głębinach psychiki, w rozwoju świadomości w kulturze oraz w procesie indywiduacji jednostki.

Przy powstawaniu  tomu "Człowiek i jego symbole" (w moim przekładzie)  Henderson był jedną z nielicznych osób zaproszonych przez Junga do współtworzenia tego dzieła.

Ta rozmowa z dr. Thomasem Kirschem, lekarzem i analitykiem praktykującym w Palo Alto w Kalifornii, została sfilmowana we wrześniu 2003 roku w gabinecie domowym dr. Hendersona w Ross w Kalifornii.

Producent: George Wagner – Reżyser: Suzanne Wagner, Ph.D. – Redaktor/Producent liniowy: Tee Bosustow – Muzyka: John Adams.

J. Henderson   Był jednym z założycieli Instytutu C.G. Junga w San Francisco.

*   Jako młody absolwent Princeton, szukający swojej drogi, nawiązał pierwszy kontakt ze światem jungowskim przez dr. Petera Baynesa, asystenta Junga.

 Później odbył analizę z samym C.G. Jungiem w Zurychu. Swoją żonę, Helenę Cornford, poznał dzięki Peterowi i Carey Baynesom podczas studiów medycznych w Londynie.

Jego wkładem we współczesną analizę są:

1.  Nieświadomość Kulturowa (Cultural Unconscious). Koncepcja ta wykracza poza nieświadomość osobistą i zbiorową (Jung), skupiając się na historycznych i kulturowych warstwach psychiki. Henderson w wywiadzie opowiada, że sen analizuje w trzech warstwach: osobistej, kulturowej i archetypowej. kształtowanych przez daną cywilizację, jej wartości i symbole.

2. Podkreślał kluczowe znaczenie obrazów symbolicznych – czy to w sztuce, snach, czy wzorcach kulturowych – dla precyzyjnego zrozumienia:

    *   Tego, co dzieje się w głębinach psychiki jednostki.

    *   Rozwoju świadomości w obrębie kultury.

    *   Procesu indywiduacji osoby.

3.  Henderson zwracał uwagę na długo ukrytą w kulturze zachodniej historię wartości i symboli związanych z kobiecą świadomością i duchowością, dostrzegając wagę ich pojawienia się we współczesnej literaturze popularnej.

Joseph Henderson, będący pomostem między pierwszym pokoleniem uczniów Junga a współczesną psychologią analityczną, pozostawił po sobie trwałe dziedzictwo. Jego życie obejmujące cały XX wiek, bezpośrednie więzi z Jungiem oraz rozwinięcie koncepcji Nieświadomości Kulturowej czynią z niego kluczową postać dla zrozumienia, jak głęboko psychologia głębi jest zakorzeniona w historii i symbolice kulturowej. Ta rozmowa jest bezcennym zapisem refleksji jednego z ostatnich współtwórców analizy jungowskiej.

W filmie można włączyć napisy oraz (automatyczne) tłumaczenie na polski

Czym jest mit ? Robert A Johnson

 

Wiele lat temu nauczycielka w szkole podstawowej zapytała swoją klasę: „Czym jest mit?”

Młody chłopiec, syn pary, którą dobrze znam, podniósł rękę i odpowiedział:

„Mit to coś, co jest prawdziwe wewnątrz, ale nieprawdziwe na zewnątrz.”

Nauczycielka nie zrozumiała, ale często dzieci mają więcej psychologicznej mądrości niż dorośli.

Mit jest prawdziwy – nie w zewnętrznym, fizycznym sensie, lecz jako trafny wyraz sytuacji psychologicznej, wewnętrznego stanu duszy.

Mity są jak sny. Sny są posłańcami nieświadomego umysłu. Poprzez mity nieświadomość przekazuje swoje treści i troski świadomości.

Ucząc się symbolicznego języka snów, człowiek zaczyna rozumieć, co dzieje się w jego wnętrzu na poziomie nieświadomym, a nawet odkrywa, co należy z tym zrobić. Jung pokazał, że również mity są symbolicznymi wyrazami nieświadomości. Jednak podczas gdy sen wyraża dynamikę wewnątrz jednostki, mit jest obrazem dynamiki zbiorowego umysłu społeczeństwa, kultury lub rasy.

Mit jest zbiorowym „snem” całego narodu w określonym momencie jego historii. Jakby cała populacja śniła wspólnie, a ten „sen” – mit – eksplodował w poezji, pieśniach i opowieściach.

Mit żyje nie tylko w literaturze i wyobraźni, lecz natychmiast przenika do zachowań i postaw kultury – do praktycznego, codziennego życia ludzi.

Robert A Johnson w: "We: Understanding the Psychology of Romantic Love"

Arnold Mindell i psychologia procesu - film

Bardzo cenny i wartościowy film (wykonany i opublikowany przez kolektyw RefleksjA  o Psychologii Zorientowanej na Proces.

Serdecznie polecam - bo w pigułce opowiada o co chodzi w tym, czym ja także się zajmuję :) ...

Słynne pytanie czy Jung wierzy w Boga wraz z odpowiedzią i wyjaśnieniem...

Jung w wywiadzie  BBC "Face to Face" z 1959 roku, w odpowiedzi na pytanie: "Czy wierzy Pan w Boga?" odrzekł: "Nie muszę wierzyć w Boga; ja wiem."

[pełna wypowiedź: „Nie wierzę w Boga, ja wiem. Wiara to coś, co wymaga dowodów lub dogmatów. Ja mam doświadczenie, które jest tak bezpośrednie i empiryczne, jak doświadczenie miłości czy śmierci. Bóg nie jest dla mnie hipotezą – jest faktem psychicznym, którego nie można zaprzeczyć.”]

Patrz poniżej:

Natychmiast po tym Jung został zalany listami, z których wiele zakładało, że jego wiara w "Boga" odpowiada ich własnej; inni wyrażali niewiarę w "Boga", a niektórzy chcieli wiedzieć, co w ogóle ma na myśli przez "Boga". Pojawiło się także mnóstwo wypowiedzi ówczesnych celebrytów komentujących po swojemu oraz objaśniających co Jung "miał na myśli".

Nie mogąc odpowiedzieć wszystkim, licznym korespondentom, Jung przedstawił swoje poglądy w liście do "The Listener", 21 stycznia 1960 roku.

"Szanowny Panie,— 

Tak wiele otrzymanych przeze mnie listów podkreślało moje słowa o 'znajomości' (Boga) [w 'Face to Face', The Listener, 29 października]. Moja opinia o 'poznaniu Boga' jest niekonwencjonalnym sposobem myślenia i rozumiem opinie sugerujące, że nie jestem chrześcijaninem. Jednakże uważam się za chrześcijanina, ponieważ w całości opieram się na koncepcjach chrześcijańskich. Jedynie próbuję uciec od ich wewnętrznych sprzeczności, wprowadzając skromniejszą postawę, która bierze pod uwagę ogromną ciemność ludzkiego umysłu. Idea chrześcijańska dowodzi swojej żywotności dzięki ciągłej ewolucji, tak jak buddyzm. Nasze czasy z pewnością wymagają jakiejś nowej myśli w tym względzie, ponieważ nie możemy nadal myśleć w antyczny lub średniowieczny sposób, gdy wkraczamy w sferę doświadczenia religijnego.

Nie powiedziałem w audycji: 'Bóg istnieje.' Powiedziałem: 'Nie muszę wierzyć w Boga; ja wiem.' Co nie oznacza, że znam określonego Boga (Zeusa, Jahwe, Allaha, Boga Trójjedynego itd.), lecz raczej: Wiem, że jestem oczywiście skonfrontowany z czynnikiem samym w sobie nieznanym, który nazywam 'Bogiem' w consensu omnium ('quod semper, quod ubique, quod ab omnibus creditur' - co zawsze, co wszędzie, w co wszyscy wierzą). Przypominam Go sobie, przywołuję Go, ilekroć używam Jego imienia ogarnięty gniewem lub strachem, ilekroć mimowolnie powtarzam: 'O Boże.'

To się dzieje w sytuacji, gdy spotykam kogoś lub coś silniejszego ode mnie. Jest to trafne określenie nadane wszystkim przytłaczającym emocjom w moim własnym systemie psychicznym, podporządkowującym moją świadomą wolę i przejmującym kontrolę nade mną. To jest nazwa, którą określam wszystko, co gwałtownie i nierozważnie staje mi na drodze, wszystko, co burzy moje subiektywne poglądy, plany i zamiary oraz zmienia bieg mojego życia na lepsze lub gorsze. Zgodnie z tradycją nazywam moc losu w tym pozytywnym, jak i negatywnym aspekcie, i o ile jej pochodzenie jest poza moją kontrolą, 'bogiem', 'osobowym bogiem', ponieważ mój los bardzo wiele dla mnie znaczy, szczególnie gdy zbliża się do mnie w formie sumienia jako vox Dei [głos Boży], z którym mogę nawet spierać się i polemizować. (Robimy i jednocześnie wiemy, że robimy. Jesteśmy podmiotem, jak również przedmiotem.)

Jednak powinienem uznać za intelektualną niemoralność oddawanie się wierze, że mój pogląd na boga jest uniwersalną, metafizyczną Istotą wyznań lub 'filozofii'. Nie popełniam ani impertynencji hipostazy, ani aroganckiej kwalifikacji takiej jak: 'Bóg może być tylko dobry.' Tylko moje doświadczenie może być dobre lub złe, ale wiem, że wyższa wola opiera się na fundamencie, który transcenduje ludzką wyobraźnię. Ponieważ wiem o moim zderzeniu z wyższą wolą we własnym systemie psychicznym, wiem o Bogu, i gdybym miał się odważyć na nieuzasadnioną hipostazę mojego obrazu, powiedziałbym, o Bogu poza dobrem i złem, tak samo mieszkającym we mnie, jak wszędzie indziej: Deus est circulus cuius centrum est ubique, cuius circumferentia vero nusquam [Bóg jest kołem, którego środek jest wszędzie, a obwód nigdzie].

Z poważaniem, itp., Zurych Carl Gustav Jung."

Przytaczam też kilka innych wypowiedzi/opisów Junga odnośnie wiedzy/wiary w Boga:

„W wieku 12 lat miałem pierwsze doświadczenie Boga. [...] To nie była wiara, to była pewność. Bóg nie jest dla mnie dogmatem, lecz faktem psychicznym, którego doświadczam w sobie. Nie wierzę w Boga – wiem, że On istnieje, tak jak wiem, że śnieg jest biały.”

(Wspomnienia sny myśli)

List do pastora Gerharda Adlera (1 maja 1960 r.):
„W moim wywiadzie dla BBC powiedziałem, że 'wiem, że Bóg istnieje', co wywołało skandal wśród teologów. Ale to nie jest bluźnierstwo – to uznanie, że Bóg jest archetypem w psychice człowieka, empirycznym faktem, nie teologicznym dogmatem. Wiara jest dla tych, którzy nie doświadczyli; ja doświadczyłem.”
(Oryg.: "In my BBC interview I said 'I know that God exists', which caused a scandal among theologians. But it is not blasphemy – it is the recognition that God is an archetype in the human psyche, an empirical fact, not a theological dogma. Faith is for those who have not experienced; I have experienced.")
(Letters Vol. II, s. 529).

„Mój cytat 'nie wierzę, ja wiem' odnosi się do doświadczenia Hioba – Boga jako ciemnej strony psychiki, którą człowiek musi zintegrować. To nie wiara, lecz wiedza pochodząca z nieświadomości.”
(Oryg.: "My statement 'I don't believe, I know' refers to the experience of Job – God as the dark side of the psyche that man must integrate. It is not faith, but knowledge from the unconscious.")
(Letters Vol. II, s. 530–531).

dla pewnych, powtarzalnych procesów czas raczej nie istnieje ...

 Popatrzcie jaki aktualny fragment wykładu Junga z 1936 r. !

To tak jakby współcześni politycy "usprawiedliwiający" wojny i widzący w "obcych", migrantach czy cudzoziemcach zagrożenie wciąż tkwili w realiach lub fantazjach sprzed 110 lat (czasie gdy Jung wspomina o wojnie i wiadomościach w gazetach):

"Nieświadomość zachowuje się tak, jakby nie znajdowała się w tobie; konsteluje twoją reakcję, jak gdyby była na zewnątrz. Zatem nigdy nie podejrzewasz jej obecności; zakładasz, że jest gdzieś indziej. Nawet jeśli wiesz, że to kwestia psychologiczna, to faktycznie wydaje się, jakby to nigdy nie zachodziło w tobie, ale zawsze gdzieś na zewnątrz. To dzieje się u twoich przyjaciół, dzieje się wszędzie indziej, tylko nie w tobie samym. Wiecznie jesteś przekonany, że to gdzie indziej; znajduje się w tym lub tamtym obiekcie. Każdy ma tak zwaną czarną bestię, bête noire, zwierzę. To naturalne, że twój największy wróg jest zawsze w kimś innym. Własną ciemność odnajdujesz gdzieś indziej. To samo dzieje się w polityce; tak jest między narodami. Rozumiecie; cudzoziemiec to zły typ, a jeśli zostanie zabity, to dobrze jest zabijać cudzoziemców, bo są źli. Jest to prymitywny punkt widzenia. W trakcie wojny tego rodzaju projekcje były uderzająco widoczne w gazetach, ponieważ wszyscy jesteśmy przekonani, że obcokrajowiec to diabeł. Broń służy nam wyłącznie do samoobrony przed wszystkimi diabłami na świecie. W końcu narody walczą ze sobą jedynie w ramach samoobrony."

w: "Symbole w procesie indywiduacji" s. 84. (wykład z 20 września 1936 r. Bailey Island)